หิ่งห้อย..เจ้าสัตว์น้อยมหัศจรรย์…

หิ่งห้อย

ผมเองมีโอกาสได้เห็นเจ้าตัวหิ่งห้อย..อยู่หลายต่อหลายครั้งครับ ตั้งแต่เด็กๆ สมัยที่บ้านที่ยังอาศัยอยู่นี้ยังแวดล้อมไปด้วยท้องทุ่งนา ก่อนจะกลายเป็นเมืองขนาดใหญ่ไปในพริบตา แต่ครั้งที่ประทับใจมากที่สุดก็คงเป็นช่วงปิดเทอมใหญ่ ประมาณปี พ.ศ. 2531 ทริปนั้นออกไปผจญภัยเดินป่าและพักแรม ที่ อ.แม่แตง จ.เชียงใหม่ กับอาเข..ผู้นำทางซึ่งเป็นคนพี้นที่กันแค่สองคน 

เราออกเดินทางด้วยรถหลายชั่วโมงเพื่อไปนอนค้างแรมคืนแรกกันที่บ้านสันป่าเกี๊ยะ คืนนั้นมีโอกาสได้สัมผัสโรงฝิ่นจริงๆ ก่อนที่ช่วงเช้าจะออกเดินทางด้วยการขี่ช้างนวดก้นกันแบบครึ่งค่อนวัน มีหยุดพักไล่จับงูสิงห์กันบ้าง แล้วโดดลงเดินข้ามน้ำแม่แตง แวะเยี่ยมคุณครูบนดอยที่มีนักเรียนทั้งเด็กและผู้ใหญ่รวมแล้ว 14 คน (เป็นไงความจำผม) ภาพบรรยากาศการทำนาแบบขั้นบันได และภาพอะไรต่ออะไรที่สวยสุดๆ ตลอดเส้นทาง ก่อนที่จะมาพักอยู่ที่บ้านกะเหรี่ยงปางข้าวหลามในช่วงเย็นของวันนั้น 

และในคืนนั้นเอง ผมได้พบกับความประหลาดใจที่ต้นลำพูขนาดใหญ่ริมลำน้ำหน้าที่พัก แสงจากหิ่งห้อยที่ส่องกระพริบเป็นจังหวะพร้อมๆ กัน สวยกว่าต้นคริสมาสต์ที่ไหนๆ ยังคงติดตาอยู่กระทั่งทุกวันนี้เลยครับ 

แหม..!!..บรรยากาศตอนนั้น มันอดจะนึกถึงเพลง “นิทานหิ่งห้อย” ซึ่งประพันธ์โดย คุณประภาส ชลศรานนท์ จากอัลบัมชุด “เอกเขนก” ของวงดนตรี “เฉลียง” ไม่ได้จริงๆ ครับ

เช้าของวันใหม่คณะผมขอแจมร่วมก๊วนกับคณะของฝรั่งจากออสเตรเลีย ที่มาเที่ยวป่ากัน 2 คน กับไกด์อีก 1 คน ด้วยการล่องแพไม้ไผ่มาตามลำน้ำแม่แตง ที่ต้องหยุดซ่อมกันตลอดทั้งทาง ก่อนจะกลับออกมาอย่างปลอดภัยด้วยความทุลักทุเล

โอย..ตอนนั้นทั้งสนุกและเหนื่อยสุดๆ เดินเป็นเป็ดไปเกือบอาทิตย์นึงเลยครับ 

ถึงวันนี้แล้วไม่รู้ว่าความเปลี่ยนแปลงได้พรากอะไรบางอย่างไปบ้าง แต่สำหรับผมแล้วทริปนั้นสนุกจริงๆ ครับ… 

ทิ้งถ่วง หรือ หิ่งห้อย (Firefly Glow-wormLighteningbug) เป็นชื่อเรียกแมลงปีกแข็งในวงศ์แลมพายริดี้ (Lampyridae) อันดับโคลีออบทร่า (Coleoptera) ทั่วทั้งโลกมีทิ้งถ่วงประมาณ 2,000 ชนิด

คำว่า “หิ่งห้อย” นี้ พจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน อธิบายไว้สั้นๆ ว่า แมลงชนิดหนึ่ง มีแสงเรืองๆ ที่ก้น

หิ่งห้อย นับว่าเป็นแมลงที่มีคุณลักษณะพิเศษ คือสามารถบ่งชี้ถึงความอุดมสมบูรณ์และสมดุลของธรรมชาติได้ โดยเฉพาะมีคุณสมบัติที่สามารถใช้เป็น “ตัวห้ำ” ในการควบคุมศัตรูพืชตามหลักการทางชีวภาพ เป็นประโยชน์อย่างยิ่งแก่การเกษตรกรรม ซึ่งเป็นวิถีชีวิตหลักของคนไทย

หิ่งห้อยนี้ในระยะที่เป็นตัวหนอนจะกินหอยเล็กๆ เป็นอาหาร ซึ่งหอยเหล่านั้นเป็นพาหะนำโรคหลายชนิดมาสู่มนุษย์และสัตว์ เช่น โรคพยาธิใบไม้ในลำไส้โรคเยื่อหุ้มสมองอักเสบ เป็นต้น นอกจากนั้น หิ่งห้อย ยังเป็นตัวห้ำ ทำลายหอยเชอรี่ ซึ่งเป็นศัตรูสำคัญกัดกินทำลายต้นข้าวในระยะลงกล้าและระยะปักดำใหม่ๆ หิ่งห้อยจึงเป็นแมลงที่มีความสำคัญทั้งในด้านการแพทย์และการเกษตร

ในกรุงเทพฯนี้ ในอดีตบริเวณปากคลองบางลำพู เคยมีหิ่งห้อยเป็นจำนวนมาก แต่ก็หมดไป เมื่อวิถีชีวิตของผู้คนแถบนั้นเปลี่ยนไป เมื่อ พ.ศ. 2542 กรมศิลปากรร่วมกับกรุงเทพมหานครได้บูรณะป้อมพระสุเมรุและบริเวณจัดสร้างเป็นสวนสาธารณะสันติชัยปราการ และสร้างพระที่นั่งสันติชัยปราการ เพื่อเฉลิมพระเกียรติพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวและเปิดให้ประชาชนและนักท่องเที่ยวเข้าพักผ่อนหย่อนใจน้อมเกล้าฯ ถวายเป็นพระราชกุศล ได้มีการปลูกต้นลำพู และเลี้ยงหิ่งห้อย เพื่ออนุรักษ์และขยายพันธุ์ เป็นการฟื้นฟูวิถีชีวิตบางลำพูในอดีตด้วย

สถานที่ชมหิ่งห้อยที่มีชื่อเสียงในปัจจุบัน เช่น ที่ริมคลองตลาดน้ำอัมพวา อำเภออัมพวา จังหวัดสมุทรสงคราม เกาะลัด อำเภอบางคล้า จังหวัดฉะเชิงเทรา โดยมีมากในช่วงฤดูฝน ตั้งแต่เดือนพฤษภาคม – ตุลาคม ควรเลือกชมในคืนเดือนมืด เพราะเห็นแสงของหิ่งห้อยได้อย่างชัดเจน

ขอขอบคุณข้อมูลเพิ่มเติมจาก : วิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี

Advertisements

ใส่ความเห็น

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Connecting to %s

%d bloggers like this: