คุณตาทวดของผม พระยามนตรีสุริยวงศ์ (ฉี่ บุนนาค)

DSC02421 e0b884e0b8b8e0b893e0b895e0b8b2e0b897e0b8a7e0b8941

ภาพซ้าย : ภาพวาดฝีพระหัตถ์ พระบาทสมเด็จพระมงกุฏเกล้าเจ้าอยู่หัว พระราชทานให้พระยามนตรีสุริยวงศ์ (ฉี่ บุนนาค) เมื่อครั้งดำรงตำแหน่ง “ราชบุระมณฑล” ปัจจุบันถูกเก็บบูชาไว้เป็นอย่างดีที่บ้าน

ประวัติคุณตาทวดของผม พระยามนตรีสุริยวงศ์ (ฉี่ บุนนาค) 

ท่านเกิดในสมัยรัชกาลที่ 5 เมื่อ พ.ศ. 2420 เป็นบุตรพระยาไกรเพชรรัตนสงคราม (แฉ่ บุนนาค) มารดาชื่อ คุณหญิงฟอง ธิดาพระยาวิชิตสงคราม (ทัต รัตนดิลก ณ ภูเก็ต) ผู้ว่าราชการเมืองภูเก็ต เมื่อเยาว์วัยได้ติดตามบิดาออกไปศึกษาที่ประเทศอังกฤษ เมื่อสมัยที่ท่านบิดาเป็นอุปทูตประจำอยู่ ณ กรุงลอนดอน ท่านฉี่เข้ารับราชการอยู่ในกระทรวงมหาดไทย ได้รับพระราชทานบรรดาศักดิ์เป็นหลวงรามฤทธิรงค์ แล้วเป็นพระรามฤทธิรงค์ ตำแหน่งข้าหลวงประจำจังหวัดน่าน (ปรากฎชื่ออยู่ในทำเนียบผู้ว่าราชการจังหวัดน่าน เมื่อปี พ.ศ. 2450-2451) ต่อมาได้เลื่อนขั้นเป็นพระยาอมรฤทธิธำรงค์ ข้าหลวงประจำจังหวัดพระนครศรีอยุธยา (ปรากฎชื่ออยู่ในทำเนียบผู้ว่าราชการจังหวัดพระนครศรีอยุธยา เมื่อปี พ.ศ. 2454-2455) 

โปรดเกล้าฯ ให้เป็นพระยาจ่าแสนบดี เข้ามารับราชการในกระทรวงมหาดไทย ต่อมาได้เลื่อนเป็นพระยามนตรีสุริยวงศ์ ตำแหน่งสมุหเทศาภิบาลมณฑลราชบุรี 

ได้รับพระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์ประถมาภรณ์มงกุฎไทย ทุติยจุลจอมเกล้าวิเศษ และทวีติยาภรณ์ช้างเผือก 

สมรสกับนางแตงอ่อน มีบุตรธิดา 10 คน นับเป็นชั้นที่ 6 บุตรได้แก่ หลวงวัชรีเสวิน (ชิก) เฉลียว ฉลาด และฉันท์ ธิดาชื่อ ฉอิ้ง เป็นภรรยาชิวห์ บุนนาค บุตรนายฉ่า บุนนาค เป็นต้น

ภายหลังจากภรรยาคนแรกเสียชีวิต ท่านได้สมรสอีกครั้งหนึ่ง กับ คุณหญิงมนตรีสุริยวงศ์ (เสงี่ยม บุนนาค) มีบุตรธิดา 3 คน ได้แก่ นายฉันท์ บุนนาค, นางกฤษณา วิเทศวิทยานุศาสตร์ (คุณยายผมเอง) และคุณยายน้อย นางประพันธ์ วรรธนะสาร

พระยามนตรีสุริยวงศ์ (ฉี่ บุนนาค) ถึงอนิจกรรมในรัชกาลที่ 6 เมื่อ พ.ศ. 2465 อายุ 45 ปี ด้วยโรคเบาหวาน

 
บทเสภาเรื่องขุนช้างขุนแผนความเก่า  ตอนขุนช้างขึ้นเรือนขุนแผน : จากหนังสืออนุสรณ์ พระยามนตรีสุริยวงศ์ (ฉี่  บุนนาค)  2468
 
พี่สกดหลับหมดทั้งเรือนแล้ว           เจ้าแก้วกิริยาปรานีบ้าง
พี่ก็ได้อิงแอบแนบทรวงนาง           จะให้ร้างเลิกกันไม่ทันแล้ว
 

พี่ขอฝากรักไว้ที่ในน้อง              แล้วจึงจะสนองพระคุณแก้ว
จะไปไหว้เกิดเกล้าของเจ้าแล้ว       นางแก้วกิริยาอย่ากริ่งใจ
 

ถ้าพี่ลวงน้องให้หมองสัตย์            วิชาอย่าชงัดสักสิ่งได้
จะทำให้งามสมสั่งไว้               พี่ให้สัตย์น้องจงครองรัก

ว่าพลางเปลื้องเครื่องขึ้นแขวนฝา      อุ้มแก้วกิริยาขึ้นวางตัก
พลางตะโบมโลมลูบจูบพักตร          จะผลักเท่าไรไม่ฟังนาง

พระพายชายชวยมารวยริน          ฟุ้งกลิ่นบุบผชาติสอาดกระจ่าง
ฉิวฉิวปลิวชายสไบนาง             พระจันทร์จรแจ่มกระจ่างอยู่พราวพราย
เรื่อเรืองเหลือใสอยู่ในเมฆ         ดาวช่วงดวงเอกรับเดือนฉาย
ดาวฤกษ์เบิกเมฆอยู่คลับคล้าย        พระพายพัดยิ่งเย็นเป็นลมลาง ฯ

ที่มา ห้องสมุดมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์

 

101-shee

คุณพ่อของคุณทวด พระยาไกรเพชรรัตนสงคราม (แฉ่ บุนนาค)  

ท่านเกิดในสมัยรัชกาลที่ 4 เมื่อ พ.ศ. 2395 เป็นบุตรพระยามนตรีสุริยวงศ์ (ชุ่ม) กับเจ้าคุณหญิงเป้า เป็นน้องร่วมมารดากับพระยามนตรีสุริยวงศ์ (ชื่น) และพระศรีธรรมสาส์น (เชย) เข้ารับราชการในรัชกาลที่ 5 เป็นหลวงโกษานุการสวัสดิ์ แล้วเป็นพระดิฐการภักดีในกรมท่า โปรดเกล้าฯ ให้เป็นอุปทูต ประจำราชสำนักเซนต์เจมส์ ณ กรุงลอนดอน ในสมัยที่พระยามนตรีสุริยวงศ์ (ชื่น บุนนาค) พี่ชายเป็นอัครราชทูตประจำประเทศอังกฤษ 

ต่อมากลับเข้ามารับราชการในกระทรวงมหาดไทย ได้เลื่อนบรรดาศักดิ์เป็นพระยาราชพงศานุรักษ์ ผู้ว่าราชการจังหวัดสมุทรสงคราม ต่อมาโปรดเกล้าฯ ให้เลื่อน ขึ้นเป็นพระยาไกรเพชรรัตนสงคราม ตำแหน่งสมุห เทศาภิบาลมณฑลนครสวรรค์ ครั้งสุดท้ายย้ายมาเป็นสมุหเทศาภิบาลมณฑลราชบุรี ได้รับพระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์ทุติยจุลจอมเกล้าวิเศษ เมื่อ พ.ศ. 2447 ถึงอนิจกรรมเมื่อ พ.ศ. 2456 ในรัชกาลที่ 6 อายุ 61 ปี 

พระยาไกรเพชรรัตนสงคราม (แฉ่ บุนนาค) มีบุตรธิดานับเป็นลำดับชั้นที่ 5 จำนวน 14 คน มีบุตรธิดาที่เกิดกับภรรยาชื่อ ฟอง ธิดาพระยาวิชิตสงคราม (ทัต รัตนดิลก ณ ภูเก็ต) ผู้ว่าราชการเมืองภูเก็ต 5 คน บุตร 2 คน ได้แก่

ฉ่า เป็นเลขานุการสมุหเทศาภิบาลมณฑลนครสวรรค์และมณฑลราชบุรี ทำหน้าที่เป็นเลขานุการของท่านบิดา นอกจากนี้ยังรับราชการตำแหน่งล่าม ในกรม รถไฟหลวง กรมป่าไม้ และเป็นล่ามต่างประเทศ ประจำมณฑลภูเก็ต และพระยามนตรีสุริยวงศ์ (ฉี่ บุนนาค) ตำแหน่งสมุหเทศาภิบาล มณฑลราชบุรี ในรัชกาลที่ 6 

หลวงวัชรีเสวิน (ชิก บุนนาค)

บุตรเจ้าพระยามนตรีสุริยวงศ์ (ฉี่) มารดาชื่อ แตงอ่อน รับราชการในกระทรวงวัง ได้รับพระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์ตติยจุลจอมเกล้า สืบตระกูลพระยามนตรีสุริยวงศ์ (ฉี่ บุนนาค) เมื่อ พ.ศ. 2460

สมรสกับฉวีผ่อง ธิดาพระยาอร่ามมณเฑียร (เอื้อม บุนนาค) มีบุตรธิดา 9 คน บุตรได้แก่ ชิกฉันท์ ชิกเฉก ชิกฉาย ชิกฉัตร และพิชิต นับเป็นลำดับชั้นที่ 7

ขอขอบคุณข้อมูลจาก : ชมรมสายสกุลบุนนาค

Advertisements

8 ความเห็น »

  1. ฉาดฉาน บุนนาค said

    เราเป็นญาติกัน ปู่ผมชื่อพระยามนตรีสุริยวงศ์ (ฉี่ บุนนาค) ขอบใจมากสำหรับ Posting

  2. เป็นคอมเม้นท์ที่ผมดีใจมากที่สุดเลยครับ
    ขอบคุณนะครับ “คุณน้า”

    วันนี้ผมต้องรีบกลับจากที่ทำงาน
    เพื่อมาไล่ลำดับญาติกับคุณแม่ครับ

    คุณแม่ และ น้าๆ ของผมฝากความคิดถึงมายังคุณน้าด้วยนะครับ

  3. ฉาดฉาน บุนนาค said

    เจ้าคุณตาทวด ท่านเป็นนายกองใหญ่เสือป่า คุณพ่อคุณลุง (เฉลียวฉลาด) เป็นลูกเสือมหาดเล็กตามเสด็จถวายงาน ร.6 คุณลุงชัพน์เป็ยลูกเสือไทยคนแรก ผมเป็นลูกเสือเดินทางไปอเมริกาตั้งใจจะขี่จักรยานแต่จริงๆ แล้วลูกเสือต่างประเทศช่วยเหลือเลยไม่ค่อยได้ขี่ ใช้เวลา 129 วันถึงที่หมาย ที่เขียนมานี้เพื่อให้คุณทราบอีกมุมหนึ่งในบทบาทของเสือป่าที่ได้ช่วยชาติ

    ส่วนผมก็ยังทำงานรับใช้การลูกเสืออยู่ ครั้งเมื่อมีงานชุมนุมลูกเสือโลกครั้งที่ 20 ได้ทำงานเป็นผู้อำนวยการฝ่ายพัฒนาบุคลากรและบังคับการค่ายลูกเสืออาสาฯนานาชาติ ที่เขาเรียกกันว่า IST Camp ลูกชายผม (ฉาดเฉลียว) ก็เป็นเจ้าหน้าที่ลูกเสือและเป็น IST (International Service Team) ด้วย สำหรับลูกชายแฝด (ฉานฉลาดและฉาดเฉลียว) มีโรงเรียนสอนการดับเพลิงมาตรฐานต่างประเทศ ในช่วงเพลิงไหม้ที่ซานติก้า ทั้งสองได้รับเชิญสาธยายวิเคราะห์เหตุทางโทรทัศน์ฐานะผู้เชี่ยวชาญ ส่วนผมงานสุดท้ายทางการลูกเสือคือกรรมการที่ปรึกษางานชุมนุมลูกเสือโลกครั้งที่ 22 สวีเดน

  4. ขอบคุณสำหรับข้อมูลเพิ่มเติมครับ โดยเฉพาะข้อมูลเกี่ยวกับลูกเสือ ซึ่งผมเองกำลังสืบหาข้อมูลอยู่พอดี

    คุณตาชัพน์ ที่คุณน้ากล่าวถึง ก็คือลูกเสือคนแรกของประเทศไทย หรืออีกชื่อหนึ่งคือ เสวกตรีนายลิขิตสารสนอง ใช่ไม๊ครับ..??..

    รู้สึกว่าที่บ้านจะมีหนังสืออนุสรณ์ที่แจกในงานศพของท่าน แต่ผมไม่แน่ใจว่าตอนนี้เก็บไว้ที่ไหนครับ

  5. ฉาดฉาน บุนนาค said

    คุณตาชัพน์ ที่คุณน้ากล่าวถึง ก็คือลูกเสือคนแรกของประเทศไทย หรืออีกชื่อหนึ่งคือ เสวกตรีนายลิขิตสารสนอง ….ใช่ครับ

    เดี๋ยวนี้มีใครอยู่ที่กัปตันโต๊ะ เคยไปเยี่ยมคุณยายหลายครั้ง

  6. “กัปตันโต๊ะ” ปิดตัวไปนานแล้วครับ

    ที่บ้านตอนนี้ก็มี แม่-พ่อ, น้าด่อง

    และก็ครอบครัวของผมเอง (ผม+ภรรยา+และลูกชาย) + ยายของลูกชายครับ (แม่ยายผมเอง)

    ขอบคุณนะครับ

  7. นายชนินทร บุนนาค said

    ผมเกิดกับนายชิกเฉก บุนนาคคุณพ่อชิกเฉกเสียไปนานแล้วแต่ผมก็ยังคิดถึงท่านเสมอ และผมยังมีรูปคุณปู่เฉกอยู่ด้วยแต่มันเก่ามากครับไว้ลงให้ดูนะครับ

  8. Chad Bunnag said

    นานแล้วไม่ทราบข่าวคราวกันเลย….หลานยังสบายดีหรือ…ติดต่อกันบ้างนะ…คิด
    ถึง

RSS feed for comments on this post · TrackBack URI

ใส่ความเห็น

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Connecting to %s

%d bloggers like this: